Dịch thuật tiếng trung

Thảm họa dịch thuật

Trên tấm bia cây gạo hơn 700 tuổi Trên các diễn đàn và mạng xã hội, người ta đang “chuyền tay nhau” bức ảnh chụp tấm bia công nhận cây gạo cổ thụ hơn 700 tuổi ở khu vực đền Mõ (thôn Nghi Dương, xã Ngũ Phúc, H.Kiến Thụy, Hải Phòng) là Cây Di sản Việt Nam.

Bức ảnh trên nằm trong mục “Phóng sự ảnh” của trang “Diễn đàn trí thức Thủ đô” (husta,org,vn) của Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật thành phố Hà Nội.

Tuy nhiên, điều khiến các cư dân mạng bàn tán xôn xao chính là những từ chuyển ngữ tiếng Anh rất ngây ngô trên in trên tấm bia.

Cụ thể, cụm từ “Cây gạo đại thụ” được dịch là “Plant rice university acceptance” (!), và năm Giáp Thân được “phóng tác” thành “Body Armor”!

Không khó để nhận ra rằng giữa cụm từ tiếng Việt và phần chuyển ngữ tiếng Anh khác xa nhau “vời vợi” như thế nào. Tuy nhiên, điều đáng nói hơn chính là sự cẩu thả đến chấp nhận đối với một công trình có tính biểu tượng cao như tấm bia nói trên.

Dịch thuật tiếng Nhật


Những năm gần đây, tiếng Nhật ngày càng được các bạn trẻ quan tâm và theo học, do yêu cầu chung của xã hội, ngoài tiếng Anh, việc giao tiếp hay dịch thuật tiếng Nhật được một cách trôi chảy sẽ mang đến cho bạn nhiều cơ hội việc làm tốt hơn trong tương lai. Không chỉ thế, việc dịch tiếng Nhật ngày càng quan trọng đối với hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam. Tuy vậy, khác với tiếng Anh, tiếng Nhật phức tạp hơn và đòi hỏi người dịch phải thực sự kiên trì nhiều hơn. Sự bất đồng ngôn ngữ luôn mang đến những khó khăn nhất định cho người dịch, đặc biệt đối với những ngôn ngữ khó học như tiếng Nhật. Không có hình dáng giống chữ Latin như tiếng Anh hay tiếng Việt, tiếng Nhật có nét viết hoàn toàn khác, do đó, gây ra khá nhiều khó khăn để có thể biên dịch nhanh chóng và hiệu quả.

Thiết nghĩ các cơ quan chức năng nên xem xét việc cấp một “phó bản” chuẩn xác hơn để thay cho tấm bia đang hiện diện tại đền Mõ.

"Được biết, đã có không ít khách tham quan trong đó có tôi phát hiện ra sai sót chuyển ngữ trên tấm bia trên và nhắc nhở ban quản lý đền Mõ chỉnh sửa. Còn hiện tấm bia đã được chỉnh sửa chưa thì tôi không biết", anh N.T, người từng tới đền Mõ tham quan và nhìn thấy tấm bia trên cho iHay,vn biết.

"Giải mật" tấm bia kỳ lạ

Ngay khi chuyền tay nhau tấm hình này, dân mạng đã ngồi suy ngẫm những hàng chữ tiếng Anh "thâm thúy" của tấm bia từ đâu mà có.  

Dưới đây là "thành quả giải mật" tấm bia của các cư dân mạng:

* Giáp thân = " Body Armour" .

- "giáp = áo giáp => Armour" và "thân = thân thể => body".

- Suy ra "Giáp thân" có nghĩa là Năm con khỉ, mà trở thành "áo giáp chống đạn toàn thân".

* "Cây gạo đại thụ" = "Plant rice university acceptance " .

- cây = plant.

- gạo= rice

- đại = đại hoc = university

- thụ= thu nhận = acceptance

Khó đỡ thật!

Nhà nghiên cứu - dịch thuật SG Viet Nam: Mở rộng chân trời và phát hiện ra bản thân

Toàn tâm toàn ý với văn học ở mức hiếm có trong cuộc sống hiện nay, anh là người thầy đồng thời là người bạn lớn của nhiều thế hệ sinh viên, trung thành với chọn lựa của mình: văn học, và chỉ văn học.

* Anh vẫn được biết đến với hai tư cách, hoặc một giảng viên đại học, hoặc một nhà nghiên cứu - dịch thuật văn học. Hai công việc này bổ sung hay mâu thuẫn trong anh?

- Ở đại học, giảng dạy và nghiên cứu (kể cả dịch thuật) có thể so sánh với hình và bóng. Giảng là những gì mình đang nghiên cứu. Có nhiều lúc, vừa vào lớp, tôi giảng ngay bài thơ Nhật mà mình vừa dịch trong quán cà phê. Tôi cho rằng dạy đại học phải luôn cập nhật cái mới, mà cái mới chỉ có khi có sự tìm tòi bất tận ở người thầy. Tôi không nghĩ giảng dạy là phải mô phạm (theo nghĩa lúc nào cũng tuân thủ những quy cố định), mà luôn phải sáng tạo những cảm hứng mới, đặc biệt với môn Văn. Do đó, hai công việc trên đối với tôi là một. Tuy nhiên, cũng như hình và bóng, chúng có thể là hai khi cần.


Dịch thuật tiếng Nhật

Nếu nói vậy thì lại phủ nhật hoàn toàn, nếu vậy thì người ta tạo ra phần mềm dịch tiếng Nhật online để làm gì? Thật tế cũng có ích chứ. Đặc biệt là google dịch tiếng Nhật chẳng hạn, thì cũng có ích là giúp cho người không biết tiếng Nhật có thể nắm bao quát là văn bản cầm trên tay nói về cái gì, tức dừng lại ở chỗ nắm khái quát chung chung ý chính, chứ đi vào chuyên sâu thì phần mềm dịch thuật này không thể nào đáp ứng được.


* Việc nghiên cứu, dịch thuật văn học nước ngoài mang lại cho anh điều gì?

- Văn học thế giới là một đại dương trong đó có văn học Việt Nam. Vì thế tôi không đặt ra sự đối lập trong - ngoài. Tuy nhiên, có điều tôi không hiểu, vì lẽ gì văn học Việt Nam từ xưa đến nay luôn có quá nhiều điều hầu như không thể đề cập, do gọi là vấn đề cấm kỵ, kiêng dè, nhạy cảm... Cái gì thuộc về con người thì văn học không có quyền xa lạ. Ta tự tạo nên một truyền thống hẹp hòi rồi lại nhân danh truyền thống đó mà "giữ mình".

 Ví dụ: ở ta rất khó nói cho thật thẳng thắn cái xấu xí của dân tộc mình. Trong khi đó, ở những nền văn học khác, người ta rất thật thà về chuyện đó. Tôi luôn luôn cảm thấy, dù văn học Việt Nam vẫn có những đỉnh cao, nhưng không hiểu sao vẫn cứ hẹp hòi. Bao giờ thì mới hết rụt rè, khép nép...? Một thiếu nữ mà như thế sẽ được xem là có duyên. Nhưng một nền văn học mà như thế thì lại là vô duyên.

Nhắc đến cái tên SG Viet Nam, người ta nghĩ ngay đến một giảng viên đại học không chỉ đứng lớp mà còn dịch và giới thiệu nhiều tác phẩm văn học các nước, nhất là văn học Nhật Bản. Những đầu sách của anh xác nhận điều đó: Tagore, người tình của cuộc đời (biên khảo, NXB Hội Nhà văn, 1991), Bashô và thơ haiku (biên khảo, NXB Văn học, 1994), Nhật Bản trong chiếc gương soi (biên khảo, NXB Giáo dục, 1995), Tuyển tập truyện ngắn Nhật Bản (dịch, NXB Trẻ, 1996), Câu chuyện văn chương phương Đông (biên khảo, NXB Giáo dục, 1997), Thơ ca Nhật Bản (biên khảo, NXB Giáo dục, 1998), Tình trong bóng tối (dịch, NXB Văn nghệ, 1989), Con lừa vàng (dịch, NXB Phụ nữ, 2004)...

* Là người rất am hiểu về văn hóa và văn học Nhật Bản, anh cho rằng từ đâu Nhật Bản có được những thành tựu văn chương rất đặc biệt?

 

- Tôi nghĩ, những yếu tố cực kỳ quyết định khiến người Nhật có được những tác phẩm văn chương kiệt đó là tình yêu bao la dành cho thiên nhiên, cái Đẹp, là tinh thần tự do trong đời sống Nhật Bản. Không ở đâu mà tất cả cộng đồng đều dành cho thiên nhiên, cho cái Đẹp niềm say mê lạ lùng như ở Nhật. Không ở đâu, tất cả đều được biến thành Đạo để thưởng thức như ở Nhật. Suốt cả năm, người ta có biết bao nhiêu lễ hội về hoa, về đá, về tuyết, về cỏ, về rêu... Cái gì cũng được ngắm nhìn, chiêm nghiệm, ngay trong những tầng lớp dân chúng bình thường nhất. Chỉ ở Nhật, hình ảnh các nhà văn mới xuất hiện trên giấy bạc, và được xem là điều rất bình thường. Tự do lại đóng góp cho người Nhật một lợi thế trong cách nhìn cuộc sống. Trước thế chiến II, lịch sử Nhật Bản chưa hề bị kẻ thù nào chiếm đóng. Người Nhật không bị khống chế, áp đặt, họ hoàn toàn tự do trong lối sống, trong văn hóa, tôn giáo, triết học..., và may mắn đã gặp được Phật giáo để từ đó, Thiền trở thành phần tiêu biểu nhất trong đời sống của người Nhật, bộc lộ rõ trong văn học.

* Là giảng viên đại học lâu năm, điều bức xúc nhất của anh với đào tạo đại học là gì?

- Là chuyện dài nhiều tập của đại học ta: dạy vẹt, học vẹt. Cứ trách học sinh hiện nay chỉ biết học vẹt. Vì đâu?